کتابهای اسفندماه

کتابهای منتخب اسفندماه 1398 معرفی شد

خون دلي كه لعل شد

گردآورنده و ترجمه: محمدعلی آذرشب

ناشر: انقلاب اسلامي؛ تعداد صفحات: 424

کتاب «خون دلی که لعل شد» حاوی خاطرات حضرت آیتالله العظمی سیّد علی خامنهای (مدّظلّهالعالی) از زندانها و تبعید دوران مبارزات انقلاب اسلامی است. این کتاب ترجمه فارسی کتاب «إنّ مع الصّبر نصراً» است که پیش از این به زبان عربی در بیروت منتشر و توسط سیّد حسن نصرالله معرّفی شد.
آنچه کتاب حاضر را از کتابهای مشابه متمایز میکند، بیان حکمتها، درسها و عبرتهایی است که به فراخور بحثها بیان شده و هر کدام از آنها میتواند چراغ راهی برای آشنایی مخاطب کتاب بهویژه جوانان عزیز با فجایع رژیم منحوس پهلوی، و همچنین سختیها، مرارتها و رنجهای مبارزان و در مقابل پایمردیها، مقاومتها، خلوص و ایمان انقلابیون باشد. زندگینامه خودنوشتِ معظّمٌله، تصاویر مرتبط، و نمایههای مختلف از دیگر بخشهای این کتاب است.

محمدعلی آذرشب در گفتگو درباره تدوین و انتشار این کتاب عنوان داشت: ۲۰ سال پیش مقام معظم رهبری جلساتی داشتند که در آن درباره مسائل جهان عرب و نیز برخی مسائل سیاسی، فکری، علمی و ادبی به زبان عربی برای حاضران صحبت میکردند و بنده هم در آن جلسات حضور داشتم. علت بیان این سخنرانیها به زبان عربی این بود که این زبان از منظر ایشان زبان تمدن اسلامی است و چیزی جدای از زبان فارسی نیز به شمار نمیرود. تمامی کسانی که در زبان فارسی افرادی مقتدر به شمار میروند به زبان عربی نیز مسلط هستند... رهبر انقلاب نیز به دلیل نگاه فقاهتی و نیز ذوق ادبی و نیز آرمانی که به تمدن اسلامی دارند به این زبان علاقه زیادی داشته و این سخنرانیها را نیز با همین محور انجام میدادند.

وی ادامه داد: در این جلسات ایشان در خلال صحبتهایشان گاه به خاطراتی از خودشان اشاره میکردند و به همین خاطر از ایشان در نهایت تقاضا شد که این خاطرات را به صورت منظم بیان کنند که مورد پذیرش ایشان قرار گرفت و آن را ایراد کردند. این سخنان ضبط شد و توسط من تنظیم شد و تقدیم ایشان شد و پس از ویرایش و نکات تصحیح که مد نظرشان بود در قالب عربی و با نام «انمع الصبر نصرا» منتشر شد.
خاطرات رهبر انقلاب اسلامی در این کتاب از بدو تولد ایشان شروع میشود و زندگی ایشان در منزل و رابطهشان با پدر و مادر و خواهر و برادرشان را روایت میکند و در فراز بعدی به مساله بیداری اسلامی در زمان شهید نواب صفوی و آیتالله کاشانی و تأثیرپذیری ایشان از این حرکت میرسد.
...این ادیب و استاد ادبیات عرب در خصوص علاقه و تسلط رهبر معظّم انقلاب به ادبيات عرب گفت: ایشان شعر معاصر عرب و نیز شعر قدمای عرب را میخوانند و در جریان آن هستند. به خاطرم هست زمانی که جواهری، شاعر مشهور جهان عرب که چند قصیده نیز برای حضرت آقا سروده است، به دیدار با ایشان نائل شد، بیان کرد: او در حالی که بارها گفته از ذوق و توان و اطلاعات ایشان از ادبیات عرب بسیار شگفتزده است از اینکه رهبر انقلاب تمامی دیوان و خاطراتش را خوانده و بر آنها حاشیه زده ابراز شگفتی کرده و میگفت: ای کاش رهبران جهان عرب میدانستند که فردی مانند ایشان با این میزان از گرفتارهای سیاسی و... چطور برای مطالعه و کتابخوانی وقت میگذارند.

البته تسلط رهبر معظّم انقلاب منحصر به ادبيات عرب نيست، چنانكه شخصيتي مانند هوشنگ اسدي كه سابقه چهارماه همسلول شدن با ايشان را در دوران ستمشاهي دارد از تسلط ايشان به زبان و ادبيات پارسي چنين ياد ميكند:

«ایشان شخصیتی بسیار جذاب و گرم بود، البته در زندان که بودیم و حالا هم حتماً این شخصیت را دارد. بعد از زندان هم البته ایشان را میدیدم. همین شخصیت جذاب، گرم، بسیار باهوش، بسیار باسواد، بسیار مسلط به ادبیات معاصر ایران. البته ایشان با ادبیات مدرن ایران، مخصوصاً شاملو و فروغ و خیلیهای دیگر میانه نداشتند، ولی مثلاً عاشق اخوان بودند، عاشق شهریار بودند. اخوان و سایه را قطعاً یادم است که خیلی به آنها علاقه داشتند. بعد با هم صحبت میکردیم راجع به شعرهای آنها، شعرها را میخواند، شعرها را تفسیر میکردیم. من، در عمرم زیاد روحانی و آخوند ندیدم. ولی ایشان بسیار بسیار در این زمینهها مسلط و باسواد بود و خیلی خوب حرف میزد.»

باغهاي هميشه بهار: روايتي داستاني از زندگي اماممحمدباقرعليهالسلام

پديدآور: علياصغر عزتيپاك

ناشر: سوره مهر؛ تعداد صفحات 154

علیاصغر عزتیپاك، نویسنده و داستاننویس كه رمانها و مجموعه داستانهای او نامزد یا برنده جایزههای ادبی مختلفی بودهاست. کار ادبی را با نگارش داستان در مجلات آغاز کرد و در سال ۱۳۸۴، نخستین کتاب او با عنوان «میمانم پشت در» منتشر شد.
يكي از راههاي تعليمي براي كودكان و نوجوانان استفاده از قالب داستاني است كه در اين اثر به خوبي از آن استفاده شده است. در سالهاي پس از انقلاب اسلامي نویسندههای بسیاری تلاش كردهاند كه زندگي هر يك از شخصيتهاي ديني را با روايتهاي جذاب و آموزنده براي كودكان و نوجوانان بازگوكنند.
در اين كتاب، راوي داستان در دو فصل اول، دو نوجوان هستند و فصل سوم یک نامه بلند از عبدااله بن عطا است که همگی از نزدیکان امام محمد باقر عليهالسلام بودند. اين كتاب با نثری جذاب، روان، زیبا همراه با روایت خوب و ضربآهنگ منظم میتواند نوجوانان را به سوی خود جذب کند.
نخستین فصل از اين كتاب با عنوان «به تماشای باغهای همیشهبهار» از زبان جابر بن عبدالله انصاریست كه بيشتر مربوط به تاريخ زندگاني امام عليه السلام در دوران كودكي و نوجواني است، نكاتي اعتقادي بسيار مهمي هم در اين فصل از عمدتاً از زبان جابر بن عبدالله انصاري نقل شده است.
فصل دوم «سرود سالهای عاشقی» از زبان جابر جعفیست، قسمتي اعظم اين فصل به سفر بسيار مهم و پُرحادثه امام باقر و امام صادق عليهما السلام به سرزمين شام و ملاقات با بزرگترين عالم مسيحي آن ديار است كه بسيار جذاب و جالب توجه است.
و فصل سوم با عنوان «روشناییهای شهر» به روایت عبدالله بن عطا تمیمی نگاشته شده، اين فصل به سالهاي پاياني عمر با بركت امام باقر عليه السلام تا دوران شهادت ايشان و آغاز امامت فرزندشان حضرت امام جعفر صادق عليه السلام ادامه يافته. در اين فصل مخاطب با برخي از برجستهترين شاگردان امام باقر عليه السلام كه پس از حضرت در خدمت امام صادق عليه السلام در ميآيند آشنا ميشود. علاوه بر آن با برخي از نابترين احاديث اخلاقي امام باقر نيز مواجه ميشود كه نويسنده با هنرمندي آن را در خلال وقايع داستان نقل كرده است؛ وصف اوضاع سياسي اجتماعي آن دوران نيز از ديگر نكات مهم اين فصل كتاب است.
براي نگارش این کتاب از منابع معتبر فراوانی جهت مستندات زندگی امام محمد باقر عليهالسلام استفاده شده كه در پايان كتاب به آنها اشاره شده است. كتاب به گونهای نگاشته شده که علاوه بر نوجوانان، مخاطب بزرگسال را نیز جذب خود میکند.
عزتی در نوشته خود به خط قرمزها توجه کرده و تلاش داشته حریم شخصیت امام محمدباقر عليهالسلام را نگه دارد.
نوجوان با مطالعه اين اثر يك دوره فشرده مباحث اعتقادي و آگاهي از تاريخ معاصر امام باقر عليه السلام و سيره ايشان را مرور ميكند.

با زباله چه كنيم؟

پديدآور: سالي مورگان

ناشر: انتشارات فني ايران؛ تعداد صفحات 32

تعدادي كيسه زباله برداريد و در طول هفته هر يك از زبالهها را درون كيسه خودش بيندازيد، در آخر هفته بررسي كنيد كه كدام يك از آنها قابل بازيافت است و مي توان از حجم آنها و فرستادن به گورستان زباله ها جلوگيري كرد.
اگر همه زباله ها را يك جا و در يك سطل بريزيم تفكيك و تجزيه آنها بسيار هزينه بر و سخت تر خواهد شد و متوجه نميشويم كه حتي چيزهاي با ارزشي بين آنها هست و ميتوان دوباره از آنها استفاده كرد . انواع فلزات، شيشه ها، پلاستيك، كاغذ و... را كه مي توان دوباره با شكلي جديد مورد استفاده قرار داد.
زباله را در گورستان زباله ها دفن می کنند. آيا ميدانيد كه زباله ها گاز متان توليد ميكنند و ميتوان اين گاز را از طريق لولهها به كارخانههاي اطراف منتقل كرده و به عنوان سوخت استفاده شود.
زباله را طلاي كثيف هم مينامند و امروزه در بيشتر كشورهاي جهان از هر يك از انواع زباله با شيوه هاي متفاوت مي توان دوباره استفاده كرد.
كتاب با زباله چه كنيم از مجموعه كتابهاي سبز با كيفيت كاغذ گلاسه و تصاوير رنگي و گويا در خصوص انواع زباله و چگونگي بازيافت و امحاء آنها به كودكان و نوجوانان ميآموزد كه چگونه زبالههايي كه به ظاهر قابل استفاده نيستند را مي توان تبديل به انرژي كرد. راههاي سادهي پيشنهادي در اين كتاب نوجوانان را به حفظ محيط زيست علاقهمند ميكند. با خواندن مطالب و بحث و گفتوگو دربارهي موضوع آن و انجام فعاليت هاي مرتبط مانند حضور در پاكسازي محله، كوهستان، كنار رودخانهها و دريا منبع مناسب آموزشي براي نوجوانان و آشنايي بيشتر آنان با اين گونه مباحث است.

اعتكاف نيكان

پديدآور:مؤسسه ايمان ماندگار

ناشر: مطيع؛ تعداد صحفات: 143

مراسم اعتكاف فرصتي است براي دوبارهشدن و آغازي براي انجام، خلوتي با خود و ديدن آنچه از ياد رفته، يادآوري قرار با خدا، و آنچه را ميخواهي بدستآوري و انديشيدن به اينكه از كجا آمدهام، آمدنم بهر چه بود، به كجا ميروم آخر؛ كه در كنار جمعي هم نواي با تو شكل ميگيرد.
تمرين با خدا و براي خدا بودن در كنار بندگانش، تمرين خوب بودن و خوب شدن در كنار اجتماعي از بندگاني كه آنها نيز براي ساختن دوباره آمدهاند و در اين مسير ميتوان كنار هم بود و كنار هم ساخت، اعتكاف محل تعليم و تعلًم است.

«اعتکاف جای عبادت است؛ البتّه عبادت فقط هم نماز خواندن نیست؛ تماس خوب با معتکفین، ارتباط دوستانه و برادرانه، فراگیری از آنها، تعلیمدهی به آنها، معاشرت اسلامی را تجربه کردن و آموختن؛ همه اینها فرصتهایی است که در اعتکاف ممکن است پیش بیاید؛ [برای] این باید برنامهریزی بشود. مهمترین کار، برنامهریزی است.
اگر چنانچه برنامهریزی نشد و کمک نشدند این جمعِ جوانِ مشتاق و شوریدهای که برای اعتکاف وارد این مسجد شدهاند، این نیروها هدر خواهد رفت و احیاناً زیانآفرین خواهد شد.» (بيانات رهبر معظّم انقلاب در ديدار با اعضاي ستاد مركزي اعتكاف 15 ارديبهشت 93)

اعتكاف تجربهاي منحصر به فرد است، به خصوص اگر در دوران جواني تجربه شود. همانطور كه در بيانات مقام معظّم رهبري نيز اشاره شده، نياز به راهنمايي و برنامهريزي دارد تا بتوان حداكثر توشه ممكن را براي دنيا و عقباي خود از آن برچيد. همچنين گرفتار آسيبهاي احتمالي آن نشد (چرا كه به فرموده امير مؤمنان علي عليه السلام هر چيز داراي آفت و آسيبي است و نبايد از آفات و آسيبهاي احتمالي اعتكاف نيز غافل شد، آفات و آسيبهايي نظير:
عدم برنامهريزي مراسم جمعي متعادل (يا بسيار كممايه يا بسيار پرحجم و شلوغ)؛
پرداختن افراطي به مباحث علمي و معرفتي و بازماندن از عبادت
پذيرايي رنگارنگ و متنوع كه موجب سنگين شدن معتكف و لذّتجويي او شود (دو مسئلهاي كه با اهداف اعتكاف در تعارض است.)؛
عدم ايجاد جوّ سكوت و تفكر؛
بيتوجهي به حق الناس و مواردي از اين دست كه در اين كتاب با دقت به يكايك آن پرداخته شده است.
مزيت فوقالعاده آن بهرهگيري بسيار بجا و مناسب از آيات، روايات و سخن و سيره بزرگان دين است. همچنين در عين اختصار عمده مباحث مهم در موضوع اعتكاف به زباني روان و ساده و همه فهم و البته داراي اتقان علمي ارائه شده است.
طراحي جلد، صفحهآرايي و حروفچيني كتاب هم به ويژه در مقايسه با آثار منتشر شده در موضوع دين بسيار چشمنواز و زيباست و بر جذابيت كتاب افزوده است.
برخي ديگر از مباحث مهم كتاب علاوه بر بحث آسيبشناسي اعتكاف عبارتست از: معناي اعتكاف، معنا و حقيقت محاسبه؛ اهميت و لزوم محاسبه؛ كيفيت و چگونگي تربيت نفس (مشارطه، مراقبه، محاسبه، معاتبه)؛ سخناني از بزرگان دين در موضوع اعتكاف و خودسازي (بزرگاني نظير حضرات آيات قاضي طباطبايي، حقشناس، خامنهاي (حفظه الله)، جوادي آملي، تبريزي، جاودان و...) اعتكاف در سيره بزرگان دين، آداب اعتكاف و آثار آن، مطالبي پيرامون مناسبتهاي مهم ايام اعتكاف نظير ولادت مولود كعبه اميرالمؤمنين عليه السلام و وفات ام المصائب زينِ أب، عقيله بنيهاشم سلام الله عليها و اعمال عبادي ايام اعتكاف به همراه پرسش و پاسخ فقهي.
اين كتاب يك راهنماي جامع و مانع براي طالبان بهره حداكثري از اعتكاف است. به ويژه براي جوانان.